Psikolog, Pedagog ve Psikolojik Danışman Farkı
Kısa cevap: Bu unvanlar farklı lisans eğitimlerinden gelir. Psikolog psikoloji, psikolojik danışman rehberlik ve psikolojik danışmanlık (PDR) mezunudur. Pedagog günlük dilde çocuk alanında çalışan uzmanlar için kullanılan şemsiye bir ifadedir. Çocuk ve ergen psikiyatristi ise hekimdir ve tanı koyma yetkisi yalnızca ondadır.
Neden bu kadar karışık?
Çocuğu için destek arayan bir ebeveynin karşısına kısa sürede beş altı farklı unvan çıkar. Günlük dilde bunlar sık sık birbirinin yerine kullanılır; oysa her biri farklı bir eğitim yolculuğunun adıdır. Aşağıda her unvanın ne anlama geldiğini sade biçimde bulacaksınız.
Psikolog kimdir?
Üniversitelerin 4 yıllık Psikoloji lisans bölümünden mezun olan kişidir. Eğitimi; insan davranışı, gelişim, öğrenme, sosyal psikoloji ve araştırma yöntemleri gibi geniş bir bilimsel temel içerir. Psikoloji lisansı tek başına psikoterapi yetkinliği vermez; bu alanda çalışmak için lisansüstü eğitim ve süpervizyonlu uygulama gerekir. "Çocuk psikoloğu" ise resmî bir unvandan çok, çocuklarla çalışan psikologları tanımlayan yaygın bir ifadedir.
Klinik psikolog kimdir?
Psikoloji lisansının üzerine Klinik Psikoloji yüksek lisansı tamamlayan kişidir. Klinik değerlendirme ve psikoterapi uygulamaları konusunda ileri eğitim almıştır. Bu unvan ancak yüksek lisans tamamlandığında kullanılabilir; devam eden bir eğitim süreci unvan vermez. (Bu sitede Batıkan Polat'ın Klinik Psikoloji yüksek lisans süreci devam etmektedir ve bu nedenle "klinik psikolog" unvanı kullanılmamaktadır.)
Psikolojik danışman kimdir?
Üniversitelerin 4 yıllık Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) bölümünden mezun olan kişidir. Eğitimi; gelişim psikolojisi, danışma kuram ve teknikleri, grupla çalışma, ölçme-değerlendirme ve süpervizyon eşliğinde uygulama içerir. PDR alanında yüksek lisansını tamamlayanlar uzman psikolojik danışman unvanını kullanır.
Psikolojik danışmanlar; gelişimsel ve duygusal zorlanmalar, uyum süreçleri, okul ve aile kaynaklı güçlükler, akran ilişkileri gibi alanlarda çocuk, ergen ve yetişkinlerle çalışır. Bu sitenin sahibi Uzman Psikolojik Danışman Batıkan Polat bu meslek grubundandır.
Pedagog kimdir?
Pedagoji, çocuk gelişimi ve eğitimi bilimidir. Türkiye'de "pedagoji" adını taşıyan lisans bölümleri uzun yıllar önce yeniden yapılandırıldığı için, bugün pedagog günlük dilde çocuk gelişimi ve çocuk ruh sağlığı alanında çalışan uzmanları tanımlayan şemsiye bir ifade olarak yaşamaya devam ediyor. "İzmir pedagog" diye arama yapan bir ebeveynin aradığı, çoğunlukla çocuklarla çalışan güvenilir bir uzmandır. Bu nedenle unvanın kendisinden çok, kişinin hangi bölümden mezun olduğunu ve hangi eğitimleri aldığını sormak daha işlevseldir.
Çocuk ve ergen psikiyatristi kimdir?
Tıp fakültesini bitirdikten sonra çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında uzmanlık eğitimi almış hekimdir. Tanı koyma ve gerektiğinde ilaç tedavisi düzenleme yetkisi yalnızca hekimlere aittir. Tıbbi değerlendirme gerektiren durumlarda diğer tüm uzmanlar psikiyatriste yönlendirme yapar. Nörogelişimsel bir tablo düşünülüyorsa, ilaç değerlendirmesi gerekiyorsa ya da yoğun ve süregiden belirtiler varsa doğru başlangıç noktası burasıdır.
Aile danışmanı kimdir?
Aile danışmanlığı, ilgili lisans alanlarından mezun olduktan sonra alınan ek eğitim ve sertifikasyonla kazanılan bir yetkinliktir. Odak bireyden çok ilişki sistemidir: eşler arası iletişim, ebeveynlik tutumları, aile içi roller ve geçiş dönemleri. Bir uzman hem psikolojik danışman hem aile danışmanı olabilir; bunlar birbirini dışlamaz.
Özetle kim ne yapar?
- Tanı ve ilaç: Yalnızca çocuk ve ergen psikiyatristi (hekim).
- Psikoterapi / danışmanlık: İlgili lisans + alan eğitimi ve süpervizyon almış ruh sağlığı çalışanları.
- Oyun terapisi: Çocuklarla çalışan ve oyun terapisi eğitimi almış uzmanlar. Oyun terapisinin ne olduğunu okuyun.
- Okul kaynaklı konular: Okulun rehberlik servisi ile dışarıdan alınan destek birlikte yürüyebilir.
Peki çocuğum için hangisi?
Doğru başlangıç noktası unvandan çok ihtiyaca göre değişir — ve "yanlış kapıyı çalma" korkusu çoğu zaman yersizdir, çünkü iyi bir ilk görüşme sizi zaten doğru yola yönlendirir. Karar sürecinde size yardımcı olacak sorular, unvan doğrulama listesi ve dikkat edilmesi gereken kırmızı bayraklar için Çocuğum İçin Hangi Uzman? sayfasına bakabilirsiniz.
Bu sayfa unvanları genel hatlarıyla tanıtır. Meslek yasaları ve yetki alanlarına ilişkin ayrıntılar zaman içinde değişebilir; görüştüğünüz uzmanın eğitim ve yetki alanını doğrudan sormanızı öneririz.